Aylık Arşiv: Kasım 2016

ADLİ BİLİŞİM AÇISINDAN İHA ve DRONE İNCELEMELERİ

Tarafından | 3 Kasım 2016

       İnsansız hava araçları ( İHA ) genel adı ile Drone olarak bilinen ve yerden kumanda ile kontrol edilen hava araçları olarak tanımlansa da İHA’ lar çalışma mantığına göre iki grupta sınıflandırılabilirler.

  1. Belirli bir uçuş planına göre hareket eden İHA’ lar.
  2. Yerden kumanda edilen İHA’ lar.

      Belirli bir uçuş planına göre hareket eden İHA’ lar günümüzde genelde Askeri ve İstihbari amaçla kullanılan araçlar olup, aracın uçuş kontör sistemine girilen koordinatlar doğrultusunda hareket ederler. Yerden kumanda edilen İHA’ lar ise bir kumanda kolu, bilgisayar vb. aracılığı ile İHA’ lara gönderilen telsiz frekanslarına göre hareket eden ve günümüzde sivil havacılıkta kullanımları oldukça yaygın olan İHA’ lardır.

      İHA’ lar günümüzde birçok alanda kullanılsa da İHA’ lara yerleştirilen kameralar ile İHA’ ların  Askeri ve İstihbarat amaçlı kullanımı amaçlanmıştır. Günümüzde İHA’ ların silahlandırılması ile İHA’ lar daha da etkin hale gelmişlerdir.

      Uçması ve hareket etmesi için insana gereksinim duymayan tamamen elektronik donanım ve yazılımlar ile kumanda edilen İHA’ lar Adli Bilişim açısından nasıl incelenir ve yapılan inceleme neticesinde İHA’ lardan  ne tür bilgiler elde edilebilir şimdi onları inceleyelim.

ADLİ BİLİŞİM AÇISINDAN İHA ve DRONE İNCELEMELERİ

  1. Belirli bir uçuş planına göre hareket eden İHA :

iha-ucus

      Belirli bir uçuş planının uçuş kontrol sistemine girilmesi ile otomatik pilot aracılığı ile uçuş sistemine yüklenen koordinatlar üzerinde uçuş yapan İHA’ lardır. Bu tür İHA’ lar Askeri ve İstihbarat amaçlı kullanılmakta olup uçuş planları ve uçuş koordinatları İHA’ lara uçuştan önce veya uydular vasıtası ile uçuş sırasında yüklenebilmektedir. Askeri ve İstihbarat amaçlı görüntü ve veri toplayan bu İHA’ lar da bilgi veri alış – verişi kriptolu bir şekilde yapılmaktadır dolayısı ile İHA’ ların uçuş planları ve merkez ile yaptıkları veri alış verişi güvenli protokollerde yapılmaktadır.

Askeri ve İstihbarat amaçlı kullanılan İHA Örnekleri :

askeri-iha-ucak askeri-iha-helikopter

İHA’ lar da Bulunan Donanım ve Yazılımları Genel Hatları İle Sıralayalım.

  • Oto Pilot ( Uçuş kontrol sistemi )
  • Navigasyon ve Uçuş Veri Kaydedicisi
  • Kameralar
  • Görüntü Depolama Diskleri
  • Görüntü Algılama ve Veri Toplama Sensörleri
  • Yükseklik ve Hız Sensörleri
  • İHA Motorları
  • Veri Alıcı ve Vericileri
  • Silah Ateşleme Sistemleri
  • Otomatik Geri Dönüş ( kurtarma ) Sistemleri vb….

       Askeri ve İstihbarat amaçlı üretilen İHA’ lar üzerinde yapılan incelemede, İHA’ ların Navigasyon ve uçuş veri kayıt edicisi üzerinden hangi bölgelerde uçtuğunu, hangi görüntüleri çektiğini ve merkeze gönderdiğini, hangi yükseklikte ve hangi hızla uçtuğunu ve otomatik geri dönüş sistemleri (kurtarma) ile İHA’ nın  nereden havalandığı bilgilerine ulaşılabilinir.

  1. Yerden Kumanda Edilen İHA ( DRONE ) :

 droneana                  

       Yerden kumanda edilen İHA’lara maliyet, kullanım kolaylığı ve erişilebilirlik açısından ulaşılması kolay olduğu için sivil amaçlarla ve hobi amaçlı olarak kullanılırlar. Bu tür İHA’ lar genelde DRONE olarak bilinirler. Dronelerin günümüzde uçak, helikopter ve multikopter gibi birçok modeli vardır. Ancak gerek kullanım kolaylığı gerekse kullanım amacına en uygun olanları multikopterlerdir.

Drone Örnekleri :

 ucakdrone-helikoptermultikopter

      Droneler tasarım ve sistem açısından oldukça sade yapıda olup çok fazla yazılım ve donanıma ihtiyaç duymadan uçabilmektedir. Dronelerin kullanım amacına baktığımız zaman Droneler üzerine sabit bulunan veya sonradan monte edilen kamera ile video ve fotoğraf çekme amaçlı kullanılmaktadır. Dronelerin uçuş menzili ve maksimum çıkabileceği yüksekliği sınırlı olduğu için kumanda kolu ile telsiz sinyalleri kullanılarak veya bilgisayar, tablet, akıllı telefon vb. cihazlara kurulan yazılımlar aracılığı ile kablosuz ağ (wifi) kullanılarak ve görerek uçurulmaktadır. Günümüzde birçok model ve marka da Droneler bulunmakta olup ticari amaçlı satışa sunulmuştur.

      Peki sivil kullanıma açık olan ticari Droneler ile işlenen suçlarda Droneler üzerinden ne gibi veriler elde edilebilir şimdi onları inceleyelim.

  • Drone yazılımı kurulu bilgisayar, tablet ve akıllı telefonların incelenmesi ve kablosuz ağ analizlerinden elde edilen veriler.
  • Droneler üzerinde bulunabilecek MicroSd kartlardan elde edilen veriler.
  • Drone üzerinde sabit bulunan veya monte edilen kameranın çekmiş olduğu görüntü ve fotoğrafların kayıt edildiği MicroSd kartların incelenmesi ile elde edilen veriler.
  • Drone üzerinde sabit bulunan veya monte edilen kameranın çekim yaptığı koordinatların belirlenmesi ile elde edilen veriler.
  • Drone üzerinde kurulu olabilecek işletim sistemlerinden elde edilen veriler.
  • Drone üzerinde bulunan sensörlerden elde edilen veriler.

Drone Üzerinde Bulunan Sabit MicroSd Kart Örnekleri:

sim1 sim2

Drone Üzerinde Bulunan Sensörlerden Elde Edilen Uçuş Koordinatları Örneği :

 koordinat-1
Fotoğraf Phantom – 3 marka Drone ait incelemeden elde edilmiş veridir.

Drone Üzerine Bulunan Kameranın Görüntü Çektiği Koordinatlar ile Uçuş Alanı Örneği :

koordinat-2
Fotoğraf Phantom – 3 marka Drone ait incelemeden elde edilmiş veridir.

    Aynı zamanda Drone üzerinde bulunan kameranın çekmiş olduğu fotoğrafların depolandığı MicroSd kart üzerinde yapılan incelemede elde edilen fotoğraflar üzerinde yapılan inceleme ile fotoğrafların Exif bilgilerinde kayıtlı olan koordinatların analizi ile Drone ile hangi bölgede çekim yaptığı yapıldığı da tespit edilebilmektedir.

Fotoğraf Exif Bilgileri İle Koordinat Tespiti :

gps-yer-tesipit

Sonuç: Uçak kazalarında araştırmacılar tarafından uçağın kaza öncesi son hareketleri, hızı ve uçuş bilgisine ulaşmak için uçağın kara kutusu incelendiği gibi İHA’ lar ve Droneler üzerinde yapılan Adli incelemede de İHA ve Dronelerin hareketleri, hızı ve uçuş bilgisine ulaşılması mümkündür.

Ramazan GÜÇLÜ

Adli Bilişim Araştırmacısı

Olay Yeri İnceleme Uzmanı